Ara

1 Ayda Kaç Kilo Verebilirim? Diyet ve Egzersiz Rehberi

İçindekiler

Sağlıklı kilo verme hızı genellikle haftada 0,5-1 kg kabul edilir; bu da 4 haftada yaklaşık 2-4 kg eder. NHS (Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmeti) ve Sağlık Bakanlığı bu hızı önerir. İlk haftalarda su kaybı nedeniyle tartı daha fazlasını gösterebilir; başlangıç kilosu yüksek olanlar da aynı kalori azaltımıyla zamanla genellikle daha çok kilo verir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz.

1 Ayda Kaç Kilo Vermek Sağlıklıdır?

NHS, kilo vermek isteyenlere haftada 0,5-1 kg hedeflemelerini önerir. Sağlık Bakanlığı’nın “Şişmanlık” kitapçığı da ideal kilo kaybını haftada 0,5-1 kg olarak verir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ise haftada yaklaşık 0,45-0,9 kg (1-2 pound) veren kişilerin kiloyu koruma olasılığının daha yüksek olduğunu belirtir.

Bu hızın bir aylık karşılığı aşağıdaki tabloda 4 hafta üzerinden hesaplanmıştır. Bir ay 4 haftadan birkaç gün uzun olduğu için gerçek toplam biraz daha yüksek çıkabilir.

Haftalık hız 4 haftada yaklaşık Değerlendirme
0,5 kg 2 kg Önerilen aralığın alt ucu
0,75 kg 3 kg Önerilen aralığın ortası
1 kg 4 kg Önerilen aralığın üst ucu
1 kg’ın üzeri 4 kg’ın üzeri Önerilen aralığın üstü; ilk haftalardaki su kaybı bu sayıyı şişirebilir

İncelediğimiz resmî kaynaklarda bir ay için ayrıca belirlenmiş bir üst sınır yoktur. NHS ve Sağlık Bakanlığı’nın önerdiği hızın üst ucu, 4 haftada yaklaşık 4 kg’dır. Bir ayda 7 kilo, 4 hafta üzerinden hesaplanınca haftada yaklaşık 1,75 kg eder; bu, önerilen hızın belirgin biçimde üzerindedir.

Sağlık Bakanlığı’na göre bu hızı sağlayan beslenme programları düşük enerjili değildir. Günlük enerji, kişinin bazal metabolizmasının (dinlenirken harcadığı enerjinin) altına indirilmemelidir.

“Ayda Kilonun %5’i” Kuralı Ne Anlama Gelir?

İnternette sık geçen bir kural, bir ayda vücut ağırlığının %5’inden fazlasının verilmemesidir. CDC’nin andığı %5 ise aylık bir sınır değildir.

CDC’ye göre kilosu sağlıklı aralıkta olmayan biri için ılımlı bir kayıp bile tansiyon, kolesterol ve kan şekerini iyileştirebilir. CDC örnek olarak %5’i verir, ama bunun için bir süre belirtmez. Bu yüzden %5’i bir ayda ulaşılacak sayı olarak değil, iyi bir ilk hedef olarak düşünmek daha doğrudur.

Kilonuza Göre 1 Ayda Kaç Kilo Verebilirsiniz?

Aynı diyet herkeste aynı sonucu vermez. Hall ve arkadaşlarının 2011’de Lancet’te yayımlanan modeline göre vücut yağı fazla olan biri, enerji alımındaki aynı azalmayla daha çok kilo verir. Bu nedenle 110 kilodaki biri, aynı kalori azaltımıyla 65 kilodaki birine göre zamanla genellikle daha çok kilo verir.

Aşağıdaki tablo iki ölçüyü birleştirir: CDC’nin sağlık yararı için andığı %5 ve haftada 0,5-1 kg hız. Sayılar hesaplamadır, kişisel hedef değildir.

Başlangıç kilosu %5’lik ilk hedef Haftada 0,5-1 kg hızla gereken süre
60 kg 3 kg 3-6 hafta
70 kg 3,5 kg 3,5-7 hafta
80 kg 4 kg 4-8 hafta
90 kg 4,5 kg 4,5-9 hafta
100 kg 5 kg 5-10 hafta
110 kg 5,5 kg 5,5-11 hafta

Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER 2022) yetişkinlerde normal beden kütle indeksini (BKİ) 18,5-24,99 olarak verir. BKİ’niz bu aralıktaysa kilo vermeniz gerekip gerekmediğini önce hekiminiz ya da diyetisyeninizle konuşun.

Hall’ın modeline göre vücut, yeme düzenindeki bir değişikliğe yavaş yanıt verir ve kilo kaybı zamanla yavaşlar. İlk ayda verdiğiniz kilonun sonraki aylarda aynen sürmemesi bu yüzden olağandır.

İlk Hafta Neden Daha Çok Kilo Verilir?

Diyetin ilk günlerinde tartıdaki düşüşün bir kısmı yağ değildir. Kreitzman ve arkadaşlarına göre vücut karbonhidratı karaciğer ve kaslarda glikojen olarak, ağırlığının 3-4 katı suyla birlikte depolar. Çok düşük kalorili bir diyetin ilk günlerinde bu depo kullanılır ve onunla birlikte su da atılır.

Aynı yazarlar, yeniden bol karbonhidrat alınınca kilonun hızla geri gelebileceğini belirtir. Bu nedenle ilk haftadaki sayıyı bütün aya yaymak yanıltıcı olur. TÜBER 2022’ye göre idrar söktürücü ilaçlar, otlar, çaylar ve saunalar da gerçek kilo kaybı değil, yalnız su kaybı sağlar.

Diyet Yaparak 1 Ayda Kaç Kilo Verilir?

Kilo vermenin temeli, harcadığınızdan daha az enerji almaktır. Sağlık Bakanlığı bu açığın kişiye göre ayarlanmasını ve kilonun haftada 0,5-1 kg yavaşlıkla verilmesini önerir. NHS’nin önerileri de benzerdir:

  • Dengeli beslenin; yağlı ve şekerli yiyecekleri azaltıp bol sebze ve meyve yiyin.
  • Aldığınız kaloriyi azaltın.
  • Alkolü azaltın; alkolün kalorisi yüksektir.
  • Kendinize gerçekçi hedefler koyun ve düzenli tartılarak ilerlemenizi izleyin.
 Aylık kilo hedefinin diyetisyenle birlikte değerlendirilmesi
Diyet Yaparak 1 Ayda Kaç Kilo Verilir?

Hangi Diyetlerden Uzak Durmalı?

TÜBER 2022, sağlık için risk oluşturabilecek ve sürdürülemeyen diyetler arasında şunları da sayar:

  • Kişiye özel olmayan, gazete ve dergilerde yayımlanan diyetler
  • Kısa sürede hızlı kilo kaybı sağlayan, çok düşük enerjili şok diyetler
  • Tek tip besine dayalı diyetler
  • Düşük karbonhidratlı ketojenik diyetler
  • Akupunkturla birlikte yapılan açlık diyetleri

NHS’ye göre çok düşük kalorili diyetler (günde 800 ya da 1.200 kalorinin altı) herkes için uygun ya da güvenli değildir. Genellikle yalnız kilonun başka bir sağlık sorununu etkilediği ve hızlı kilo vermenin gerektiği durumlarda önerilir; diyetisyen desteğiyle uygulanabilir.

Egzersizle 1 Ayda Kaç Kilo Verilir?

Egzersiz kilo vermeye yardım eder, ama tek başına çoğu zaman sınırlı kalır. Amerikan Spor Hekimliği Koleji’nin (ACSM) 2009 tutum bildirisine göre haftada 150-250 dakika orta şiddette hareket yalnız ılımlı bir kilo kaybı sağlar. Haftada 250 dakikanın üzerindeki hareket ise klinik olarak anlamlı kilo kaybıyla ilişkilendirilmiştir.

Aynı bildiriye göre bu düzeydeki hareket, ılımlı bir kalori kısıtlamasıyla birlikte kilo kaybını artırır; çok sıkı kısıtlamayla artırmaz. Ağırlık çalışması kilo kaybını artırmaz, ama yağsız kütleyi artırabilir ve yağ kaybını destekleyebilir.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yetişkinlere haftada en az 150 dakika orta şiddette fiziksel aktivite önerir. NHS ise kilo vermek isteyenlere günde 45-60 dakika hareket etmeyi, gerekirse bu süreyi kısa bölümlere ayırmayı önerir.

Yürüyüş, Bisiklet ya da İp Atlamayla Ayda Kaç Kilo Verilir?

Bu sorunun her spor için ayrı ve güvenilir bir cevabı yoktur. Yakılan enerji kilonuza, temponuza ve süreye göre değişir; ne yediğiniz de sonucu belirler. Spor türüne göre verilen “ayda 3-5 kilo” gibi sayılar, incelediğimiz resmî kaynaklarda yer almaz. TÜBER 2022, sevilen ve yapılabilecek aktivitelerin yaşam tarzına dönüştürülmesini önerir.

Spor Yapmadan Kilo Verilir mi?

Verilir, çünkü kilo kaybının temeli enerji açığıdır. Sağlık Bakanlığı’na göre ise en doğru yol, beslenme tedavisini davranış değişikliği ve fiziksel aktivitenin artırılmasıyla birlikte uygulamaktır. ACSM’ye göre kilo verdikten sonra haftada 250 dakikanın üzerinde hareket edenler kilolarını daha iyi korur; bu bulgu gözlem çalışmalarından gelir.

ilo kontrolünü desteklemek için düzenli yürüyüş yapan kişiler
Egzersizle 1 Ayda Kaç Kilo Verilir?

Hızlı Kilo Vermenin Riskleri

Önerilen hızın çok üzerine çıkmak bazı sorunlara yol açabilir:

  • Safra taşı: ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü’ne (NIDDK) göre çok düşük kalorili diyetler hızlı kilo kaybına yol açar. Bu da safra taşı riskini artırır.
  • Kas kaybı: TÜBER 2022’ye göre hızlı kilo kaybı sağlayan çok düşük enerjili diyetler genellikle kas kaybıyla sonuçlanır. 42 kişilik bir çalışmada (Ashtary-Larky ve ark., 2017) %5’lik kayıp 5 haftada verildiğinde yağsız kütle ve dinlenme metabolizması daha çok azalmıştır.
  • Yan etkiler: TÜBER 2022, çok düşük enerjili diyetlerin yan etkileri arasında baş ağrısını, yorgunluğu, bulantıyı ve kabızlığı sayar. Kalp ritim bozukluğu, adet düzensizliği ve saç dökülmesi de bu listededir.

Sağlık Bakanlığı, hızlı kilo verenlerin bu kiloları hızla geri aldığını belirtir. Kanıt yine de tek yönlü değildir.

Avustralya’da 200 kişiyle yapılan bir çalışmada (Purcell ve ark., 2014) bir grup 12 haftada hızlı, öteki 36 haftada yavaş kilo verdi. Yaklaşık üç yıl sonra çalışmayı tamamlayanlar, iki grupta da verdikleri kilonun benzer bir oranını (yaklaşık %71) geri almıştı. Bu yüzden hız kadar, kiloyu korumayı sağlayacak alışkanlıklar da önemlidir.

Hızlı Kilo Kaybı Saç Dökülmesine Yol Açar mı?

Açabilir. AAD’ye (Amerikan Dermatoloji Akademisi) göre yaklaşık 9 kilo (20 pound) ya da daha fazla kilo vermek, aşırı saç dökülmesini başlatabilen olaylardan biridir. Dökülme çoğunlukla olaydan birkaç ay sonra fark edilir. Vücut dengesini bulunca dökülme durur ve saç genellikle 6-9 ay içinde eski dolgunluğuna döner.

AAD bu geçici dökülmeyi, saçın büyümesinin durduğu saç kaybından ayırır. Kalıtsal saç kaybı yaşayan birçok kişide ise dökülme tedavi edilmezse sürer. Saç ekimi düşünüyorsanız, kilo kaybından sonra fark ettiğiniz seyrelmenin hangisi olduğunu önce hekiminize değerlendirtin.

TÜBER 2022 de saç dökülmesini ve incelmesini çok düşük enerjili diyetlerin yan etkileri arasında sayar. Saç dökülmesi şikâyetiyle hekime gittiğinizde son aylarda kilo verdiyseniz bunu söyleyin. Dökülme kilo kaybından aylar sonra başladığı için bu bağlantı kolayca gözden kaçar. Öteki nedenleri geçici saç dökülmesi yazımızda, stresle ilişkisini telogen effluvium yazımızda anlattık.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Diyetinizi ya da hareketinizi değiştirmeden kilo veriyorsanız: NHS’ye göre bu durum stresin ya da ciddi bir hastalığın belirtisi olabilir; aile hekiminize başvurun.
  • İstemeden verdiğiniz kiloya başka belirtiler eşlik ediyorsa: NHS en kısa sürede hekime görünmeyi önerir.
  • Saatlerce süren karın ağrısı, kusma, ateş ya da ciltte ve gözde sararma varsa: NIDDK’ye göre bunlar hemen doktora gidilmesi gereken safra kesesi belirtileridir.
  • Kiloyla ilişkili bir hastalığınız varsa ya da çok düşük kalorili diyet düşünüyorsanız: NHS’ye göre hekiminiz size yol gösterir, gerekirse diyetisyene yönlendirir.
  • Kronik bir hastalığınız varsa ve egzersize başlayacaksanız: TÜBER 2022, hareketin sıklığının, şiddetinin ve süresinin bir uzmanla ayarlanmasını önerir.
  • Saç dökülmesi 6-9 ayda azalmıyorsa: AAD’ye göre neden sürdükçe dökülme de uzayabilir; nedenini hekiminizle araştırın.

Bir ayda sağlıklı kabul edilen kilo kaybı genellikle 2-4 kg’dır; bu, haftada 0,5-1 kg hızın karşılığıdır. İlk haftadaki büyük düşüşün bir kısmı sudur; asıl iş, verilen kiloyu koruyacak bir düzen kurmaktır. Durumunuzu konuşmak isterseniz randevu sayfamızdan ekibimize ulaşabilirsiniz.

Hemen Uzman Tavsiyesi Alın

    Aklınızda sorular mı var? Bize ulaşın!

      Sık Sorulan Sorular

      Mümkündür, ama haftada 0,5-1 kg önerisinin biraz üzerindedir. Başlangıç kilosu yüksek olanlarda ve ilk haftalardaki su kaybıyla bu sayı görülebilir. Kilosu normal aralığa yakın biri için ise hızlı bir tempodur. Ayrıntıları 1 ayda 5 kilo vermek normal mi yazımızda anlattık.

      Haftada 0,5-1 kg hızla 10 kilo yaklaşık 10-20 haftada, yani 2,5-5 ayda verilir. Bir ayda 10 kilo, önerilen hızın iki katından fazladır. Bu hedefin risklerini 1 ayda 10 kilo vermek mümkün mü yazımızda ele aldık.

      Tek bir sayı yoktur; ne kadar az yediğinize ve başlangıç kilonuza bağlıdır. Sağlık Bakanlığı, günlük enerjinin bazal metabolizmanın altına indirilmemesini önerir. TÜBER 2022 de çok düşük enerjili şok diyetleri ve akupunkturla birlikte yapılan açlık diyetlerini riskli diyetler arasında sayar.

      Kilo verdikçe vücudun harcadığı enerji de azalır. Hall ve arkadaşlarının modeli bu uyumu hesaba katar; aynı diyet zamanla daha az kilo kaybı sağlar. Ashtary-Larky ve arkadaşlarının çalışmasında da hem hızlı hem yavaş kilo veren grupta dinlenme metabolizması düşmüştür.

      Yukarıda andığımız gibi idrar söktürücü çaylar yağ değil, su kaybettirir. TÜBER 2022 ayrıca takviye edici gıdaların kilo verdirdiği iddiasıyla satışa sunulmasının yasal düzenlemelere aykırı olduğunu belirtir. Bu tür ürünleri kullanmadan önce hekiminize ya da eczacınıza danışın.

      TÜBER 2022, kilo kaybı sırasında kas kütlesinin korunmasının önemli olduğunu vurgular. Ashtary-Larky ve arkadaşlarının çalışmasında aynı kayıp 15 haftaya yayıldığında yağ kaybı daha fazla, yağsız kütle kaybı daha az olmuştur. ACSM bildirisine göre ağırlık çalışması da yağsız kütleyi artırabilir.

      Diğer Blog Yazılarımıza Göz Atın

      ESTEWORLD

      35 ÜLKEDE ULUSLARARASI VARLIK

      Esteworld Sağlık Grubu olarak, 1994 yılından bu yana sağlık ve estetik alanlarında edindiğimiz deneyimle, kalite ve hasta güvenliğini esas alan hizmet anlayışımız doğrultusunda faaliyetlerimizi sürdürüyoruz.

      1994’ten beri Kalite • Güven • Tecrübe

      Saç Ekim Operasyonu
      0 +
      Plastik Cerrahi Operasyonu
      0 +
      Diş Tedavisi ve Estetiği
      0 +
      ESTEWORLD
      ESTEWORLD
      Esteworld'e Hoş Geldiniz. Nasıl yardımcı olabiliriz?