Ara

Geçici Saç Dökülmesi: Nedenleri ve Belirtileri

İçindekiler

Geçici saç dökülmesi; ateşli hastalık, doğum, ameliyat, hızlı kilo kaybı ya da yoğun stres gibi bir olaydan sonra saçın normalden çok dökülmesidir. Tıpta bu duruma genellikle telojen dökülme (telogen effluvium) denir. Dökülme çoğunlukla olaydan 2-4 ay sonra fark edilir; tetikleyici ortadan kalkınca çoğu kişide kendiliğinden geriler ve 6-9 ay içinde normale döner.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz.

Geçici Saç Dökülmesi Nedir?

AAD’ye (Amerikan Dermatoloji Akademisi) göre günde 50 ile 100 arasında saç teli dökülmesi normaldir. Vücut her gün bundan belirgin biçimde fazla saç döktüğünde aşırı saç dökülmesinden söz edilir. Bu durumun tıptaki adı telojen dökülmedir.

Her saç kökü büyüme ve dinlenme evreleri arasında döner. DermNet’e göre saçlı derideki köklerin yaklaşık %15’i dinlenme (telojen) evresindedir. Bir tetikleyiciden sonra köklerin bir kısmı bu evreye erken geçer ve birkaç ay sonra hep birlikte dökülür. ISHRS’ye (Uluslararası Saç Restorasyonu Cerrahisi Derneği) göre telojen dökülmede saçların %30’a varan kısmı erken dinlenmeye geçebilir.

Dökülmeye “geçici” denmesinin nedeni saç köklerinin zarar görmemesidir. DermNet, telojen dökülmeyi iz bırakmayan, saçın geneline yayılan bir dökülme olarak tanımlar ve tam kelliğe yol açmadığını belirtir. AAD de dökülmeyi saç kaybından ayırır: Saç kaybında saçın uzamasını durduran bir neden vardır ve bu neden giderilmedikçe saç geri gelmez.

Geçici Saç Dökülmesi Neden Olur?

AAD’ye göre aşırı dökülme bazı olaylardan sonra sık görülür. Bunlar yaklaşık 9 kilo (20 pound) ya da daha fazla kilo kaybı, doğum, yoğun stres, yüksek ateş ve ameliyattır. Ateşli bir hastalıktan iyileşme dönemi de bu olaylar arasındadır. ISHRS’ye göre vakaların yaklaşık üçte birinde belirgin bir neden bulunamaz.

Ateşli Hastalıklar ve Ameliyatlar

Asghar ve arkadaşlarının 2020 tarihli derlemesine göre ameliyat, yüksek ateş, uzun süren sistemik hastalıklar ve kanama telojen dökülmeyi tetikleyebilir. Dökülme hastalık sırasında değil, genellikle tetikleyiciden 2-3 ay sonra başlar. Rebora’ya göre bu gecikme yüzünden kişi hekime başvurduğunda dökülmenin nedeni çoktan ortadan kalkmış olabilir.

Doğum Sonrası Dönem

AAD’ye göre doğumdan yaklaşık 2 ay sonra aşırı dökülme görülebilir ve dökülme genellikle 4. ayda en yoğun hâline ulaşır. Bu dökülme normaldir ve geçicidir. Kadınların çoğunda saç, bebek bir yaşına gelene kadar normal büyümesine döner.

Yoğun Stres

AAD; hasta bir yakına bakmayı, boşanmayı ve iş kaybını aşırı dökülmeye yol açabilen stres örnekleri arasında sayar. Stres sürerse dökülme de uzun sürebilir. Asghar ve arkadaşları ise saç dökülmesinin kendisi de stres yarattığı için duygusal stresle dökülme arasındaki ilişkinin net olmadığını belirtir. Bu ilişkiyi stres ve telogen effluvium yazımızda ayrıca anlattık.

Hızlı Kilo Kaybı ve Beslenme

Asghar ve arkadaşlarına göre ağır protein, yağ asidi ve çinko eksikliği, uzun süren açlık ve kalori kısıtlaması telojen dökülmeye yol açabilir. Demir eksikliğinin rolü ise tartışmalıdır: Rebora’nın 2019 tarihli derlemesi, demir eksikliğine önem vermeyen kontrollü çalışmalar da bulunduğunu yazar. Vitaminlerin saçla ilişkisini vitamin eksikliği ve saç dökülmesi yazımızda ele aldık.

Tiroit ve Hormon Değişiklikleri

Asghar ve arkadaşlarına göre tiroit bezinin az ya da çok çalışması telojen dökülmeye yol açabilir ve tiroit dengesi sağlanınca dökülme geriler. AAD ve DermNet, doğum kontrol hapının bırakılmasını da tetikleyiciler arasında sayar.

İlaçlar

Asghar ve arkadaşları, telojen dökülmeye yol açabilen ilaçları sayar. Doğum kontrol hapları, androjenler, retinoidler, beta blokerler, ACE inhibitörleri, epilepsi (sara) ilaçları, antidepresanlar ve heparin gibi kan sulandırıcılar bu listededir. Bu dökülme genellikle ilaca başladıktan 12 hafta sonra başlar; doz değişikliği de dökülmeyi artırabilir. Kullandığınız bir ilacı kendi kararınızla bırakmayın; şüphenizi ilacı yazan hekimle konuşun.

Saç dökülmesi tedavisinde saçlı deriye sürülen minoksidil de başlangıçta geçici dökülme yapabilir. TİTCK onaylı kullanma talimatına göre ilacın ilk 2-6 haftasında geçici saç dökülmesi olabilir; talimat, dökülme 2 haftadan uzun sürerse ürünün bırakılmasını ister. Ayrıntıyı minoksidil yazımızda bulabilirsiniz.

Mevsim Geçişleri

Bazı kişiler saçlarının belirli mevsimlerde daha çok döküldüğünü fark eder, ancak bu konudaki veri sınırlıdır. Dökülme şikâyetiyle başvuran, başka bir hastalığı olmayan 823 kadının 6 yıllık kayıtlarını inceleyen bir çalışmada dinlenme evresindeki saç oranı yazın en yüksek bulunmuştur. İlkbaharda daha küçük bir artış görülmüş, en düşük oran kış sonunda ölçülmüştür. Asghar ve arkadaşları, başka bir çalışmada telojen dökülmenin temmuz-ekim arasında daha sık görüldüğünü aktarır. Bunun yaz güneşinin etkisiyle olduğu görüşü ise henüz bilimsel olarak kanıtlanmamıştır.

Saç Ekiminden Sonra Şok Dökülme

AAD’ye göre saç ekiminden 2-8 hafta sonra ekilen saçlar dökülür ve bu normaldir. Bu dönemi ve ne kadar sürdüğünü şok dökülme yazımızda anlattık.

Geçici Saç Dökülmesinin Belirtileri Nelerdir?

  • Yastıkta ve fırçada artış: AAD’ye göre aşırı dökülmesi olan kişiler yastıkta ve fırçada normalden çok saç görür.
  • Yaygın seyrelme: DermNet’e göre dökülme belli bir bölgeye değil, saçın geneline yayılır ve kel alan bırakmaz.
  • Bir anda yoğun dökülme: ISHRS’ye göre bazı kişilerde saç avuç avuç dökülebilir ve saç genel olarak seyrekleşir.
  • Kökü topuz şeklinde saçlar: ISHRS’ye göre dökülen saçlar büyümesini tamamlamış, kökü topuz biçimindeki dinlenme evresi saçlarıdır.
  • Alında kısa yeni saçlar: DermNet’e göre dökülme yavaşlarken alın çizgisi boyunca ince, kısa yeni saçlar görülebilir.
  • Saçlı deride döküntü olmaması: ISHRS’ye göre yalnız telojen dökülmesi olan kişilerde saçlı deride kızarıklık, kaşıntı ya da ağrı genellikle görülmez. Asghar ve Rebora’nın derlemeleri ise bazı kişilerin saçlı derisinde hassasiyet, yanma ya da ağrı (trikodini) hissedebildiğini yazar.
Geçici yaygın saç dökülmesinde saç ayrım çizgisinin incelenmesi
Geçici yaygın saç dökülmesinde saç ayrım çizgisinin incelenmesi

Geçici Dökülme mi, Başka Bir Dökülme mi?

Her yoğun dökülme geçici değildir. ISHRS, ani ve yoğun dökülmede anagen dökülme, yaygın saçkıran ve kalıtsal saç dökülmesinin de düşünülmesini önerir.

Dökülme türü Nasıl görünür? Nasıl seyreder?
Telojen dökülme (geçici dökülme) Saçın geneline yayılır, kel alan bırakmaz Tetikleyiciden 2-4 ay sonra fark edilir; çoğu kişide 6-9 ayda normale döner
Kalıtsal saç dökülmesi (androgenetik alopesi) Erkekte alın çizgisi geriler, tepede açılma olur; kadında saçlı deride yaygın incelme görülür Yavaş ilerler; tedavi edilmezse yıllar içinde artabilir
Saçkıran (alopesi areata) Saçlı deride ya da sakalda yuvarlak veya oval kel yama Saç geri çıkabilir, ama yeniden dökülebilir; seyir kişiden kişiye değişir
Anagen dökülme Çoğunlukla kemoterapiden 2-4 hafta sonra başlar; haftalar içinde saçın %90’ına varan kaybı olabilir Kemoterapi bittikten sonra genellikle 3-6 ayda düzelir

DermNet’e göre telojen dökülme, yatkınlığı olan kişilerde kalıtsal saç dökülmesini ortaya çıkarabilir. Kadınlarda uzun süren telojen dökülme kadın tipi saç dökülmesiyle sık karıştırılır; ikisinin tedavisi farklıdır. Dökülme türlerini saç dökülmesi türleri, kadınlara özgü nedenleri kadınlarda saç dökülmesi yazımızda anlattık.

Geçici Saç Dökülmesi Ne Kadar Sürer?

Asghar ve arkadaşlarına göre 6 aydan kısa süren dökülmeye akut telojen dökülme denir ve vakaların yaklaşık %95’inde geriler. AAD’ye göre vücut yeniden dengelendikçe dökülme durur ve saç çoğu zaman 6-9 ay içinde eski dolgunluğuna döner.

Bazı kişilerde bu süre daha uzundur. ISHRS’ye göre dökülme birkaç ayda normale dönse de yeni saç ayda yaklaşık 0,6-1,3 cm uzar. Bu yüzden saçın önceki dolgunluğuna kavuşması 18 ayı bulabilir.

Dökülme 6 aydan uzun sürerse kronik telojen dökülmeden söz edilir. Asghar ve arkadaşlarına göre bu tablo daha çok orta yaşlı kadınlarda görülür ve inişli çıkışlı bir seyir izler. DermNet’e göre kronik dökülme bazen yıllarca sürebilir.

Geçici Saç Dökülmesi Nasıl Anlaşılır? Tanı ve Tetkikler

Tanı büyük ölçüde konuşma ve muayeneyle konur. Rebora’ya göre tetikleyiciyle dökülme arasında her zaman yaklaşık 3 aylık bir gecikme vardır; bu yüzden hekim dökülmeden önceki aylarda yaşadıklarınızı sorar. Gerekirse şu yöntemler kullanılır:

  • Çekme testi: Hekim bir tutam saçı nazikçe çeker. ISHRS’ye göre tutulan saçların %10’undan fazlası çıkarsa test pozitif sayılır.
  • Yıkama testi: Saç 5 gün yıkanmaz, sonra yıkanır ve dökülen saçlar sayılır. ISHRS’ye göre 100’den fazla saç dökülmesi telojen dökülmeyi düşündürür.
  • Kan tahlilleri: ISHRS beslenme eksiklikleri için ferritin (demir deposu), B6, B12 ve D vitamini ile folik asidin ölçülebileceğini belirtir. Hormon dengesine tiroit uyarıcı hormonla (TSH) bakılabilir.
  • Saç ve saçlı deri incelemesi: Rebora, saçlı derinin büyüteçle incelenmesini (trikoskopi) özellikle kalıtsal dökülmeyle ayrımda önerir. DermNet’e göre kökleriyle alınan saçların mikroskopla incelenmesinde (trikogram) dinlenme evresindeki saçların %25’i aşması telojen dökülmeyi güçlü biçimde düşündürür.

Geçici Saç Dökülmesinde Tedavi ve Bakım

DermNet’e göre telojen dökülme kendi kendine düzelen bir durumdur. Temel adım tetikleyiciyi bulup gidermektir. DermNet, tetkiklerde tiroit, demir, B12 vitamini ya da folik asit sorunu çıkarsa bunun düzeltilmesini önerir.

Vitamin ve mineral takviyesi konusunda dikkatli olmak gerekir. Rebora’ya göre bilimsel kaynaklar biotin ve E vitamini takviyesini desteklemez. Aynı derleme, fazla A vitamininin dökülmeyi artırabildiğini ve selenyum takviyesi alanlarda telojen dökülme bildirildiğini yazar. Bu yüzden takviyeyi tetkik sonucuna göre seçmek daha doğrudur.

ISHRS, uzayan ya da tam düzelmeyen dökülmede minoksidil, PRP ve düşük düzey lazer gibi seçeneklerin kullanılabildiğini belirtir. Asghar ve arkadaşları ise minoksidilin büyüme evresini etkili biçimde başlatan bir ilaç olmadığını yazar. Aynı derlemeye göre kronik dökülmenin tedavisi için henüz standart bir kılavuz yoktur. Size uygun bir seçenek olup olmadığına muayeneden sonra hekim karar verir.

Dökülme sürerken saçınıza nazik davranmanız önerilir. DermNet, sert tarama ve fırçalamadan, her türlü saçlı deri masajından kaçınmayı ve protein, meyve, sebze bakımından zengin beslenmeyi önerir. AAD, doğum sonrası dökülmede hacim veren şampuan ve ince saça uygun saç kremi kullanmayı, kremi saç uçlarına sürmeyi önerir. Kısa saç modelinin saçı daha dolgun gösterebildiğini de belirtir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Dökülme sizi endişelendiriyorsa: NHS (Birleşik Krallık ulusal sağlık hizmeti), dökülmenin nedenini öğrenmek için hekime başvurmayı önerir.
  • Dökülme 6 aydan uzun sürüyorsa: ISHRS’ye göre bu durumda genel sağlık değerlendirmesi yapılmalıdır.
  • Saçlı derinizde ya da sakalınızda yuvarlak, kel yamalar belirdiyse: AAD’ye göre saçkıran çoğunlukla bu şekilde başlar.
  • Saçlı derinizde kızarıklık ya da kaşıntı varsa: ISHRS’ye göre bu belirtiler yalnız telojen dökülmede genellikle görülmez, başka bir saçlı deri sorununu düşündürebilir.
  • Doğumdan bir yıl sonra saçınız eski dolgunluğuna dönmediyse: AAD’ye göre bu durumda dermatoloğa başvurmak isteyebilirsiniz.
  • Yeni başladığınız ya da dozunu değiştirdiğiniz bir ilaçtan birkaç ay sonra dökülme başladıysa: İlacı bırakmadan önce ilacı yazan hekimle konuşun.

Geçici saç dökülmesi çoğu zaman birkaç ay önce yaşanan bir olayın gecikmeli sonucudur ve tetikleyici ortadan kalkınca geriler. Dökülme 6 aydan uzun sürerse, yamalar oluşturursa ya da saçlı deride başka belirtiler eşlik ederse nedenin muayeneyle araştırılması gerekir. Esteworld’de saç dökülmesinin nedenlerini medikal estetik hekimi araştırır; değerlendirme için randevu sayfamızdan ekibimize ulaşabilirsiniz.

Hemen Uzman Tavsiyesi Alın

    Aklınızda sorular mı var? Bize ulaşın!

      Sık Sorulan Sorular

      Üç ipucu geçici dökülmeyi düşündürür: Dökülmeden 2-4 ay önce hastalık, doğum ya da kilo kaybı gibi bir olay yaşanmıştır. Dökülme saçın geneline yayılmıştır ve kel yama yoktur. Saçlı deride kızarıklık ya da döküntü yoktur. Kalıtsal dökülmeyle birlikte görülebildiği için ayrımı muayene ve tetkiklerle hekim yapar.

      AAD’ye göre günde 50-100 tel saç dökülmesi normaldir. Ancak Rebora, normal günlük dökülmeyi ölçmenin kolay olmadığını belirtir. Bu yüzden 5 gün yıkanmayan saçın yıkanırken döktüğü telleri sayan yıkama testini çok yararlı bulur.

      AAD’ye göre stres geçtikten sonra dökülme durur ve saç 6-9 ay içinde eski dolgunluğuna döner. Sürekli stres altında olan kişilerde ise dökülme uzun süre devam edebilir. Stresin saç üzerindeki etkisini stres ve telogen effluvium yazımızda anlattık.

      Saç birdenbire ve her yerden dökülüyorsa neden çoğunlukla birkaç ay önceki bir olaydır; ani olan dökülmenin kendisidir. Kemoterapi gibi ilaçlar ise saçı birkaç hafta içinde dökebilir. Dökülme yuvarlak kel yamalar hâlinde başladıysa saçkıran gibi başka bir nedenin araştırılması gerekir.

      DermNet’e göre tetikleyici ortadan kalktıktan sonra saç genellikle yeniden çıkar, ama bazı kişilerde düzelme eksik kalabilir. Telojen dökülme, yatkınlığı olan kişilerde kalıtsal saç dökülmesini ortaya çıkarabilir. Bu durumda seyrelme, tetikleyici geçtikten sonra da sürebilir.

      DermNet’e göre telojen dökülme tam kelliğe yol açmaz. Saç kökleri zarar görmediği için dökülen saçların yerine yenileri çıkar. Kel alanlar oluşuyorsa ya da saç çizgisi geriliyorsa başka bir dökülme türü düşünülür.

      Doğum, ateşli hastalık ya da ameliyat gibi tetikleyicilerin hepsinin önüne geçilemez. ISHRS’ye göre dengeli beslenme, yeterli uyku, düzenli egzersiz ve stresle başa çıkma vücudun direncini destekleyerek dökülme ataklarını azaltabilir. Takviyeyi ise tahlilde bir eksiklik çıkarsa hekiminizle birlikte kullanmanız daha doğrudur.

      Genellikle gerekmez, çünkü telojen dökülmede saç kökleri yerindedir ve saç çoğunlukla geri çıkar. NHS’ye göre saç ekimi ailede görülen kalıtsal kellik için uygundur; başka dökülme türlerinde genellikle uygun değildir. Kalıtsal dökülme de varsa ekim kararı, dökülmenin nedeni anlaşıldıktan sonra muayeneyle verilir.

      Diğer Blog Yazılarımıza Göz Atın

      ESTEWORLD

      35 ÜLKEDE ULUSLARARASI VARLIK

      Esteworld Sağlık Grubu olarak, 1994 yılından bu yana sağlık ve estetik alanlarında edindiğimiz deneyimle, kalite ve hasta güvenliğini esas alan hizmet anlayışımız doğrultusunda faaliyetlerimizi sürdürüyoruz.

      1994’ten beri Kalite • Güven • Tecrübe

      Saç Ekim Operasyonu
      0 +
      Plastik Cerrahi Operasyonu
      0 +
      Diş Tedavisi ve Estetiği
      0 +
      ESTEWORLD
      ESTEWORLD
      Esteworld'e Hoş Geldiniz. Nasıl yardımcı olabiliriz?