Ara

Stres Saç Dökülmesine Neden Olur mu? Telogen Effluvium ve Stres İlişkisi

İçindekiler

Evet, yoğun stres saç dökülmesini tetikleyebilir. Stresli bir dönemden sonra görülen yaygın ve geçici dökülmenin tıbbi adı telogen effluviumdur (telojen dökülme); saçlı derinin her yerini etkiler. Dökülme genellikle stresli olaydan 2-4 ay sonra fark edilir; etken ortadan kalkınca çoğu kişide 6-9 ay içinde saç eski hacmine döner.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz.

Telogen Effluvium Nedir?

Saç telleri büyüme (anajen), gerileme (katajen) ve dinlenme (telojen) evrelerinden geçer. DermNet’e göre sağlıklı bir saçlı deride köklerin yaklaşık %85’i büyüme, %15’i dinlenme evresindedir. Bir kök 4 yıl kadar saç üretir, sonra yaklaşık 4 ay dinlenir. Altta çıkan yeni saç, dinlenen eski saçı iterek düşürür.

Amerikan Dermatoloji Akademisi (AAD), vücudun her gün normalden belirgin fazla saç dökmesine aşırı saç dökülmesi der. Bu durumun tıbbi adı telogen effluviumdur. DermNet’e göre sarsıcı bir olaydan sonra büyüme evresindeki saçların %70’e varan kısmı erkenden dinlenme evresine geçebilir. Yeni saçlar ise çıkmaya devam eder.

Stres, bu dökülmenin nedenlerinden yalnız biridir. AAD’ye göre doğum, yüksek ateş, ameliyat ve belirgin kilo kaybı da aynı tabloyu başlatabilir. Stres dışındaki nedenleri geçici saç dökülmesi yazımızda ayrıca ele aldık.

Stres Saçı Nasıl Döker?

AAD, hasta bir yakına bakmak, boşanmak ya da işini kaybetmek gibi yoğun stresli dönemleri aşırı saç dökülmesinin tetikleyicileri arasında sayar. DermNet ve Cleveland Clinic de ruhsal stresi telogen effluviumun nedenleri arasında gösterir.

Stresin saç döngüsünü tam olarak nasıl bozduğu bilinmiyor. Asghar ve arkadaşlarının 2020 tarihli derlemesine göre telogen effluviumu açıklamak için saç döngüsünde birkaç farklı değişiklik öne sürülmüştür. Choi ve arkadaşlarının 2021’de Nature’da yayımlanan çalışmasında, farelerde süreğen stresle artan stres hormonu, kıl kökündeki kök hücreleri uzun bir dinlenme evresinde tuttu. Bu hormon farelerde kortikosterondur ve insandaki kortizolün karşılığıdır. Çalışma dökülmeyi değil saçın yeniden büyümeye geçişini inceledi ve farelerde yapıldı. Bu yüzden insanlarda aynı yolun ne ölçüde geçerli olduğunu göstermez.

Aynı derleme, duygusal stres ile saç dökülmesi arasındaki ilişkinin net olmadığını da belirtir. Bunun bir nedeni, saç dökülmesinin kendisinin de kişide stres yaratmasıdır. Türkderm’de yayımlanan bir derleme de telogen effluviumu tetikleyen etkenlerin çok çeşitli olduğunu vurgular; ateş, kansızlık, ciddi hastalıklar, duygusal stres, gebelik ve ilaçlar bunlardandır. Bu yüzden dökülmenin nedeni, öteki olasılıklar hekimle birlikte araştırılmadan yalnız strese bağlanmamalıdır.

Stresten Sonra Saç Ne Zaman Dökülür, Ne Zaman Geçer?

Stres kaynaklı dökülmede en şaşırtıcı nokta gecikmedir. DermNet’e göre dinlenmeye geçen saçlar önce kökte tutunmaya devam eder. Artan dökülme, tetikleyici olaydan 2-4 ay sonra fark edilir. Cleveland Clinic’e göre birçok kişi o sırada stresi ya da hastalığı çoktan atlattığı için ikisi arasında bağ kurmaz.

Dönem Ne olur?
Stresli olay Büyüme evresindeki saçların bir kısmı erkenden dinlenme evresine geçer; henüz dökülme yoktur
2-4 ay sonra Tarakta, yastıkta ve duş giderinde normalden çok saç görülür; saç her yerde seyrekleşir
Birkaç ay içinde Dökülme en yüksek düzeye ulaşır, sonra azalmaya başlar
6-9 ay içinde Çoğu kişide dökülme normale döner, saç eski dolgunluğuna kavuşur
6 aydan uzun süren dökülme Kronik telogen effluvium olarak değerlendirilir; hekim değerlendirmesi gerekir

DermNet’e göre bu dönemde dökülme, aslında yeni saçın çıktığını gösterir. Alın çizgisinde çoğu zaman ince, kısa yeni saçlar görülür. Asghar ve arkadaşlarının derlemesine göre altı aydan kısa süren akut telogen effluvium olguların yaklaşık %95’inde geriler.

Stres sürüyorsa tablo değişir. AAD’ye göre sürekli yoğun stres altındaki kişilerde aşırı dökülme uzun sürebilir. DermNet’e göre kronik telogen effluviumda dökülme bazen yıllarca, aralıklı ya da sürekli devam eder. Belirgin bir neden olmadan süren kronik tablo en çok 30-60 yaş arasındaki, başka bir sağlık sorunu olmayan kadınlarda görülür. Kadınlarda dökülmenin öteki nedenlerini kadınlarda saç dökülmesi yazımızda bulabilirsiniz.

Telogen Effluviumun Belirtileri

  • Tarakta, fırçada, yastıkta ve duş giderinde normalden belirgin fazla saç
  • Belirli bir noktada değil, saçlı derinin geneline yayılan seyrelme
  • Kuru görünen ve kolayca dökülen saç telleri
  • Dökülen saçın kökünde küçük, beyaz bir topuz
  • Kaşıntı, kızarıklık, yanma ya da pullanma olmadan sağlıklı görünen saçlı deri

Cleveland Clinic’e göre seyrelme çoğunlukla başın tepesinde belirginleşir ve genellikle saç çizgisini etkilemez. Aynı kaynağa göre seyrelme bazen kalıtsal saç dökülmesini taklit edebilir; ayrımı hekim yapar. Yamalar hâlinde açılan alanlar telogen effluviumun özelliği değildir; DermNet’e göre bu hastalıkta odak hâlinde kellik görülmez.

Yaygın saç dökülmesini fark eden kişinin fırçada biriken saçları incelemesi
Yaygın saç dökülmesini fark eden kişinin fırçada biriken saçları incelemesi

Stres Kaynaklı Dökülme mi, Başka Bir Şey mi?

Durum Nasıl görünür? Stresle ilişkisi
Telogen effluvium Bütün saçlı deride ani, yaygın dökülme; saçlı deri sağlıklı Ruhsal stres bilinen tetikleyicilerden biridir
Kalıtsal saç dökülmesi (androgenetik alopesi) Yıllar içinde yavaş incelme; erkekte saç çizgisinin gerilemesi, kadında ayrımın genişlemesi Telogen effluvium altta yatan kalıtsal yatkınlığı görünür hâle getirebilir
Saçkıran (alopesi areata) Çoğunlukla yuvarlak, açık yamalar; bazen yaygın dökülme Bağışıklık sistemi kıl köklerine saldırır; yatkın kişilerde stres başlatabilir, ama çoğu zaman belirgin bir tetikleyici yoktur
Saç yolma (trikotilomani) Saçın çekildiği bölgelerde düzensiz seyrelme Stresle bağlantılı bir alışkanlıktır; ayrıntısı aşağıda

Stresle Bağlantılı Öteki Saç Dökülmeleri

Saç yolma: AAD’ye göre bazı kişiler saçını çoğu zaman stresi hafifletmek için, bazen farkında olmadan çeker. Kökler yok olmamışsa, çekme bırakıldığında saç yeniden çıkabilir.

Kalıtsal dökülmenin görünür olması: DermNet’e göre telogen effluvium tam kelliğe yol açmaz. Ancak kişide kalıtsal saç dökülmesine yatkınlık varsa bunu görünür hâle getirebilir. Türkderm derlemesine göre kalıtsal dökülmede 2-4 aylık dönemler hâlinde artan dökülme de yanıltıcı olabilir. Türleri saç dökülmesi türleri yazımızda karşılaştırdık.

İlaçlar: Stresli dönemde başlanan bazı ilaçlar da dökülmeye katkıda bulunabilir. Türkderm derlemesine göre antidepresanlar telojen saç kaybına neden olabilir. Cleveland Clinic de depresyon ilaçlarını, beta blokerleri, retinoidleri ve steroid dışı iltihap giderici ağrı kesicileri tetikleyiciler arasında sayar. AAD’ye göre bir ilacın dökülme yaptığını düşünüyorsanız ilacı kendiniz bırakmayın; ani bırakmak ciddi yan etkilere yol açabilir, önce hekiminizle konuşun.

Telogen Effluvium Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur. Türkderm derlemesine göre hekim önce dökülme başlamadan önceki 3 ayda olası bir tetikleyici olup olmadığını sorar. İlaç kullanımı, geçirilen hastalıklar, kilo kaybı, ailede saç dökülmesi ve kadınlarda jinekolojik sorunlar bu sorular arasındadır. Muayenede dökülmenin yaygın mı, yama şeklinde mi olduğuna bakılır.

Cleveland Clinic’e göre “çekme testinde” hekim 40-60 saçlık bir tutamı hafifçe çeker. Normalde 2-3 saç gelir; telogen effluviumda en az 4-6 saç, kökünde beyaz topuzla birlikte gelir. DermNet’e göre trikogramda (kökleriyle alınan saçların mikroskopla incelenmesi) dinlenme evresindeki saçların %25’i aşması tanıyı güçlü biçimde destekler. Saçlı deri biyopsisi nadiren gerekir.

Hekim başka bir hastalıktan şüphelenirse kan tahlili isteyebilir. DermNet, tiroit işlevinde ya da demir, B12 vitamini ve folik asit düzeylerinde bir bozukluk varsa bunun düzeltilmesini önerir.

Esteworld’de saç dökülmesinin nedenlerini medikal estetik hekimi araştırır. Hekim saçlı deri hastalıklarını da değerlendirir ve gerektiğinde tedaviye katkı sağlar.

Stres Kaynaklı Saç Dökülmesi Nasıl Geçer?

DermNet’e göre telogen effluvium kendiliğinden düzelen bir durumdur ve tetikleyici ortadan kalkınca saç genellikle yeniden çıkar. Bu yüzden tedavinin temeli, nedeni bulup gidermek ve beklemektir.

Stresle Başa Çıkmak

Cleveland Clinic, stresi telogen effluviumun başlıca nedenlerinden biri olarak görür ve stresle başa çıkma yolları bulmayı önerir. Aynı kaynağa göre yetişkinlerin çoğu gecede 7-9 saat uykuya ihtiyaç duyar ve yeterli uyku stresi azaltır. Asghar ve arkadaşları, dökülmenin tetikleyiciyle ilişkisinin ve zamanlamasının hastaya anlatılmasını tedavinin bir parçası sayar.

NHS’ye göre saç dökülmesi sizi üzüyorsa hekiminiz psikolojik danışmanlık almanıza yardımcı olabilir. Benzer durumdaki kişilerle konuşmak ya da bir destek grubuna katılmak da iyi gelebilir.

Stres yönetimini desteklemek için parkta sakin yürüyüş yapan kişi
Stres yönetimini desteklemek için parkta sakin yürüyüş yapan kişi

Beslenme ve Eksiklikler

DermNet, bu dönemde protein, meyve ve sebze bakımından zengin bir beslenmeyi önerir. Asghar ve arkadaşlarına göre ölçülmüş bir eksiklik varsa düzeltilmeli, beslenme dengeli ve vücut ağırlığı sabit tutulmalıdır. AAD’ye göre biotin, demir, protein ya da çinkoyu yeterince almamak belirgin dökülmeye yol açabilir; eksik olan besin yerine konunca saç yeniden çıkabilir.

Takviyenin fazlası da zarar verebilir. AAD’ye göre çok miktarda A vitamini ya da selenyum almak dökülmeye yol açabilir. Cleveland Clinic de yeni bir takviyeye başlamadan önce hekiminize danışmanızı önerir. Ayrıntıları vitamin eksikliği ve saç dökülmesi yazımızda bulabilirsiniz.

İlaç Tedavisi

Cleveland Clinic’e göre telogen effluvium çoğu zaman tedavi gerektirmez; yine de saçlı deriye uygulanan minoksidil kullanılabilir. Minoksidil baş ağrısına, saçlı deride tahrişe ve istenmeyen yerlerde kıllanmaya yol açabilir. Gebelik ve emzirme döneminde kullanılmamalıdır.

Asghar ve arkadaşlarının derlemesine göre minoksidil ve finasterid, saçın gerileme evresine geçişini etkili biçimde durduran ya da büyüme evresini başlatan ilaçlar değildir. Derleme, kronik telogen effluviumda tedavi için standart kılavuzların henüz oluşturulmadığını belirtir. Bu yüzden ilaç kullanıp kullanmayacağınıza hekiminizle birlikte karar verin. İlacı minoksidil yazımızda ayrıntılı anlattık.

Saç Bakımı

DermNet bu dönemde saça nazik davranmayı önerir: sert tarama ve fırçalamadan, her türlü saçlı deri masajından kaçının. Saçlı deride bir hastalık varsa onun tedavi edilmesi gerekir.

Stres Kaynaklı Dökülme ve Saç Ekimi

NHS’ye göre saç ekimi, ailede görülen kalıtsal kellik için uygundur. Saçkıran gibi öteki dökülme türlerinde ise genellikle uygun değildir. Telogen effluvium da bu öteki türlerdendir ve çoğu zaman kendiliğinden düzelir. NHS, bir saç kliniğine gitmeden önce dökülmenin nedenini bir hekime değerlendirtmeyi önerir.

Stresli bir dönemden sonra saçınız dökülüyorsa önce bu dökülmenin geçmesini beklemek ve nedeni anlamak gerekir. Dökülme geçtikten sonra kalıtsal bir seyrelme ortaya çıkarsa saç ekimi o zaman değerlendirilebilir. Esteworld’de bu değerlendirmeyi, saç çizgisi tasarımını ve greft planını saç ekim uzmanı yapar.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Saç dökülmeniz sizi endişelendiriyorsa: NHS, endişe duyduğunuzda bir hekime görünmenizi önerir.
  • Dökülme 6 aydan uzun sürüyorsa: Bu süre kronik telogen effluviumu düşündürür ve nedenin yeniden araştırılmasını gerektirir.
  • Dökülme yamalar hâlinde oluyorsa ya da saçlı deride kaşıntı, kızarıklık, yanma ve pullanma varsa: Cleveland Clinic’e göre telogen effluviumda saçlı deri sağlıklı görünür.
  • Saç çizginiz geriliyorsa, tepe bölgeniz açılıyorsa ya da saç ayrımınız genişliyorsa: Bu belirtiler kalıtsal dökülmeyi düşündürür.
  • Yeni bir ilaca başladıktan sonra dökülme başladıysa: İlacı kendiniz bırakmadan, ilacı yazan hekimle konuşun.
  • Saç dökülmesi ruh hâlinizi etkiliyorsa: NHS, bunu hekiminize söylemenizi ve destek istemenizi önerir.

Stres, telogen effluvium denen yaygın ve geçici saç dökülmesini tetikleyebilir. Dökülme aylar sonra başladığı için nedeni gözden kaçabilir; çoğu kişide etken ortadan kalkınca saç toparlanır. Dökülmenizin nedenini öğrenmek isterseniz randevu sayfamızdan ekibimize ulaşabilirsiniz.

Hemen Uzman Tavsiyesi Alın

    Aklınızda sorular mı var? Bize ulaşın!

      Sık Sorulan Sorular

      Üç özellik birlikte görülüyorsa telogen effluvium akla gelir. DermNet’e göre dökülme tetikleyici olaydan 2-4 ay sonra başlar ve seyrelme saçlı derinin geneline yayılır. Cleveland Clinic’e göre saçlı deri sağlıklı görünür. AAD ve NHS’ye göre günde 50-100 saç dökülmesi normaldir; telogen effluviumda bu sayı belirgin biçimde artar. Tanıyı hekim muayeneyle koyar, gerekirse çekme testi yapar; başka bir neden düşünürse kan tahlili isteyebilir.

      Dökülme belirgin olabilir: DermNet’e göre telogen effluvium saçlı derideki saçların %50’sine kadarını etkileyebilir. Cleveland Clinic’e göre sağlıklı kişiler günde 100 kadar saç dökerken telogen effluviumda bu sayı 300’e kadar çıkabilir. Yine de tam kelliğe yol açmaz.

      Çoğu kişide evet. DermNet’e göre tetikleyici ortadan kalkınca saç genellikle yeniden çıkar ve dökülme çoğu kişide 6-9 ayda normale döner. Aynı kaynağa göre bazı kişilerde toparlanma tam olmayabilir; bu durumda hekime görünmek gerekir.

      Önce dökülmenin gerçekten stresten olup olmadığını hekiminizle netleştirin; tiroit hastalığı ya da demir eksikliği gibi öteki nedenler aynı tabloyu verebilir. Cleveland Clinic, stresle başa çıkma yolları bulmayı ve yeterince uyumayı önerir. DermNet ise protein, meyve ve sebze bakımından zengin beslenmeyi ve saça nazik davranmayı önerir. Takviye ya da ilaca kendi başınıza başlamayın.

      Altı aydan uzun süren dökülme kronik telogen effluvium sayılır. DermNet’e göre bu tabloda dökülme aralıklı ya da sürekli olarak bazen yıllarca sürer. Asghar ve arkadaşlarına göre dökülme uzadıkça beslenme eksikliği ya da tiroit hastalığı gibi birden fazla tetikleyicinin işin içinde olma olasılığı artar.

      Saçkıranda bağışıklık sistemi kıl köklerine saldırır. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne bağlı NIAMS’e göre yatkın kişilerde duygusal stres ya da bir hastalık saçkıranı başlatabilir; ama çoğu olguda belirgin bir tetikleyici yoktur. Telogen effluviumdan farkı, dökülmenin çoğunlukla madeni para büyüklüğünde yamalar hâlinde olmasıdır. Yama fark ederseniz hekime görünün.

      Yeni bir tetikleyici ortaya çıkarsa tekrarlayabilir. DermNet’e göre akut telogen effluviumun tekrarlayan atakları bazen kadın tipi saç dökülmesine dönüşebilir. Dökülme sık tekrarlıyorsa nedenin araştırılması gerekir.

      Genellikle saçlı deriyi etkiler. Cleveland Clinic’e göre ağır olgularda kaşlar ve vücut kılları da etkilenebilir.

      Hayır. Cleveland Clinic’e göre telogen effluvium bulaşıcı değildir.

      AAD’ye göre dermatologlar, bir kişide saç kaybı mı yoksa aşırı saç dökülmesi mi olduğunu ayırt edebilir; bazı kişilerde ikisi birlikte görülür. NHS’ye göre aile hekimi de saça bakarak dökülmenin nedenini anlayabilir. İlk adım olarak aile hekiminize ya da saç dökülmesini değerlendiren bir hekime başvurabilirsiniz.

      Diğer Blog Yazılarımıza Göz Atın

      ESTEWORLD

      35 ÜLKEDE ULUSLARARASI VARLIK

      Esteworld Sağlık Grubu olarak, 1994 yılından bu yana sağlık ve estetik alanlarında edindiğimiz deneyimle, kalite ve hasta güvenliğini esas alan hizmet anlayışımız doğrultusunda faaliyetlerimizi sürdürüyoruz.

      1994’ten beri Kalite • Güven • Tecrübe

      Saç Ekim Operasyonu
      0 +
      Plastik Cerrahi Operasyonu
      0 +
      Diş Tedavisi ve Estetiği
      0 +
      ESTEWORLD
      ESTEWORLD
      Esteworld'e Hoş Geldiniz. Nasıl yardımcı olabiliriz?